Podatek VAT a transakcja wymiany udziałów dokonywana przez osobę fizyczną będąca członkiem zarządu.

W interpretacji indywidualnej z dnia 8 stycznia 2014r. nr ILPP2/443-968/13-2/JK Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu rozstrzygnął wątpliwości podatnika dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wymiany udziałów polegającej na wniesieniu udziałów Spółki 1 przez podatnika (osobę fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej) do Spółki 2, w zamian za objęcie przez niego (podatnika) nowych udziałów w kapitale zakładowym Spółki 2. Szczególnie istotne w omawianej sprawie było to, że podatnik jest osobą uczestniczącą w zarządzaniu Spółkami (pełni w nich funkcję Prezesa Zarządu), których udziały będą podlegać wymianie, ale nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej tylko jako osoba fizyczna – na podstawie umowy o pracę lub powołania do pełnienia funkcji w oparciu o przepisy kodeksu spółek handlowych.

Potwierdzając prawidłowość stanowiska podatnika w zakresie braku konieczności opodatkowania wymiany udziałów Organ oparł się na treści orzecznictwa Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który m.in. w orzeczeniu z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne S.A. Beginvest stwierdził, że zaangażowanie w zarządzanie spółkami zależnymi (w holdingu) należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 (2) VI Dyrektywy, ale tylko w zakresie, w jakim pociąga to za sobą dokonywanie transakcji podlegających VAT na mocy art. 2 VI Dyrektywy, takich jak świadczenie przez Floridienne usług administracyjnych, rachunkowych i informatycznych na rzecz swoich spółek zależnych. Wyroku ten podobnie jak kolejne dotyczy podmiotów będących spółkami jednak znajduje zastosowanie do osoby fizycznej będącej członkiem zarządu.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również na treść wyroku z 12 lipca 2001 r. w sprawie C-102/00 Welthgrove BV gdzie TSUE wyraźnie wskazał, że samo zaangażowanie spółki holdingowej w zarządzanie jej spółkami zależnymi, lecz bez dokonywania transakcji podlegających VAT w rozumieniu art. 2 VI Dyrektywy, nie może być traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 (2) tej Dyrektywy. Wobec tego działalnością gospodarczą będzie tylko takie zarządzanie spółkami zależnymi, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 VI Dyrektywy.

Organ powtórzył stanowisko TSUE zgodnie z ktorym jeżeli objęcie akcji nie stanowi działalności gospodarczej, to również nie ma takiego charakteru ich zbycie (TSUE w wyroku z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-442/01).

 

Mając na uwadze powyższe orzeczenia Organ stwierdził, iż transakcja wymiany udziałów polegająca na wniesieniu udziałów Spółki 1 (osobę fizyczną nie zdefiniowaną dla tej transakcji jako prowadzącą działalność gospodarczą) do Spółki 2, w zamian za objęcie przez podatnika – osobę fizyczną nowych udziałów w kapitale zakładowym Spółki 2, nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Czy usługi wybielania zębów podlegają podatkowi VAT?

Odpowiedź na powyższe pytanie znajdziemy w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 4 stycznia 2013r. nr IBPP3/443-1131/12AŚ. W wydanej interpretacji Organ w sposób kompleksowy odpowiada dlaczego powyższa usługa podlega opodatkowaniu i nie może korzystać ze zwolnienia.

Zgodnie art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy VAT zwalnia się od podatku usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze. Ponadto art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy stanowi, iż zwolnieniu podlegają również usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone w ramach wykonywania zawodów lekarza i lekarza dentysty, pielęgniarki i położnej, medycznych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej oraz psychologa.

Określając krąg podmiotów objętych zwolnieniem od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 19 ustawy, ustawodawca odwołuje się do ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej. Należy więc wskazać, że osoba wykonująca zawód medyczny - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności medycznej - to osoba uprawniona na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoba legitymującą się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny. Świadczeniem zdrowotnym są w świetle powyższej ustawy działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.

Wydając interpretacje Organ wskazał na treść orzecznictwa ETS, z którego wynika, że pojęcie "opieka medyczna" dotyczy świadczeń medycznych, które służą diagnozie, opiece oraz, w miarę możliwości, leczeniu chorób lub zaburzeń zdrowia. Cel usługi medycznej określa, czy powinna ona korzystać ze zwolnienia; jeżeli z kontekstu wynika, że jej głównym celem nie jest ochrona, utrzymanie bądź przywrócenie zdrowia, lecz inny cel, to wówczas zwolnienie nie będzie miało zastosowania.

Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie Margarete Unterpringer vs Pensionsversicherungsanstalt der Arbiter C-212/01 stwierdził, iż  to cel usługi medycznej decyduje o tym, czy powinna ona być zwolniona z podatku VAT. Dlatego też jeśli kontekst, w jakim taka usługa jest wykonywana, pozwala ustalić, że jej głównym celem nie jest ochrona zdrowia, włączając w to utrzymanie lub przywrócenie do zdrowia, lecz udzielanie porad wymaganych przed podjęciem decyzji wywołujących skutki prawne, zwolnienie nie ma zastosowania do takiej usługi".

W opinii Organ, zwolnieniem od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18, pkt pkt 19 ustawy, objęte są wyłącznie te usługi w zakresie opieki medycznej, które realizują cel związany z profilaktyką, zachowaniem, ratowaniem przywracaniem i poprawą zdrowia. Dyrektor Izby skarbowej słusznie zauważył, iż nie w każdym przypadku działania podejmowane na rzecz pacjenta mają na celu zachowanie, ratowanie, przywracanie i poprawę jego zdrowia. W przypadku, gdy świadczone usługi nie będą związane z ochroną zdrowia i takiego celu nie będą realizować nie mogą korzystać z omawianego zwolnienia.

Zdaniem Organu w odniesieniu do usług wybielania zębów żywych oraz leczonych endodontycznie podatnik nie wypełnia przesłanki o charakterze przedmiotowym uprawniającej go do zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie powołanych wyżej przepisów. Wykonywane zabiegi wybielania zębów nie spełniają podstawowego warunku umożliwiającego zastosowanie zwolnienia od podatku, tj. niewątpliwie ich bezpośrednim celem nie jest profilaktyka, zachowanie, ratowanie, przywracanie i poprawa zdrowia ale zmiana barwy uzębienia (wybielenie), co wskazuje bardziej na charakter estetyczny lub kosmetyczny tej usługi.

Pieniężna zachęta najemcy do zawarcia (przedłużenia) umowy – czy najemca świadczy usługę?

Czy wypłata na rzecz najemcy przez spółkę jednorazowej kwoty z tytułu zachęty do zawarcia przez niego długoterminowej umowy najmu, stanowi usługę opodatkowaną podatkiem? Kwestię tą rozstrzygał NSA w wyroku z dnia 2 lipca 2013r. zdaniem Organu podatkowego wypłata wiąże się z usługą – opodatkowana obok samego najmu kwota podatku VAT.

Odmiennego zdania był WSA w Warszawie oraz NSA rozpatrujący skargę kasacyjna Ministra Finansów. Sądy administracyjne podzielając zdanie podatnika oparły się na wyroku ETS z dnia 9 października 2001 r. – C 409/98, w sprawie Commissioners of Customs & Excise v. Mirror Group plc. W orzeczeniu tym jednoznacznie stwierdzono, że najemca, który zobowiązuje się, nawet w zamian za otrzymanie płatności od właściciela, wyłącznie do zostania najemcą oraz do płacenia czynszu, nie świadczy usługi na rzecz właściciela nieruchomości.

Kluczowym pozostaje twierdzenie, że tylko wtedy gdy najemca świadczyłby usługę za wynagrodzeniem, jeżeli właściciel – uważając, że obecność najemcy w budynku zawierającym wynajmowane pomieszczenia zachęci innych najemców – miałby dokonać płatności tytułem wynagrodzenia za przeniesienie przedsiębiorstwa przyszłego najemcy do przedmiotowego budynku, takie zachowanie tego najemcy mogłoby zostać zakwalifikowane jako świadczenie usług reklamowych.

Byłoby tak np., gdyby spółka, przy akceptacji najemcy, zdecydowała się na podjęcie odpowiednich działań marketingowych zmierzających do zawarcia umów najmu, np. z tak zwanymi kluczowymi najemcami, wynajmującymi znaczące powierzchnie w nieruchomości, o uznanej marce i prestiżu oraz dużej rozpoznawalności. W powołanym wyroku ETS wskazywał, że jeżeli z okoliczności sprawy wynikałoby, że przy przedstawianiu przez wynajmującego oferty najmu powierzchni użytkowej w nieruchomości (np. przez pośredników najmu nieruchomości, jak również w notatkach informacyjnych o danej inwestycji biurowej, w internecie czy też w prasie), najemca za tego rodzaju "zachętę" finansową godzi się na udostępnienie swego wizerunku (marki) w celu uatrakcyjnienia oferty najmu powierzchni użytkowej budynku wobec innych najemców – świadczy usługę reklamową (marketingową).

W przekonaniu NSA brak jakichkolwiek podstaw do zaakceptowania twierdzenia, iż wypłata "na zachętę" zawarcia umowy najmu pewnej kwoty pieniędzy, stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u. Sąd podkreślił, że opodatkowaniu VAT podlega świadczenie usługi, co w tym przypadku oznaczałoby świadczenie przez najemcę na rzecz wynajmującego. Samo zawarcie przez najemcę umowy najmu, z jednoczesną płatnością otrzymaną od wynajmującego, jeżeli nie towarzyszą mu inne działania lub zaniechania najemcy, nie stanowi świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy VAT.

Odmienne poglądy spotkać można jednak w treści indywidualnych interpretacji podatkowych: m.in. interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 marca 2013r. nr IPPP2/443-1305/12-5/RR oraz z dnia 13 marca 2013r. IPPP1/443-100/12-2/AW.

Opłata za anulowanie rezerwacji a kwestie podatku vat.

Czasami zdarza nam się zmienić plany i jesteśmy zmuszeni anulować np. zarezerwowany pokoj hotelowy – postanowienia regulaminu/umowy mogą przewidywać uprawnienie do obciążenia podmiotu rezygnującego określoną opłatą. Czy w przypadku jeżeli rezygnującym jest przedsiębiorca, hotel (ale tez inny podmiot, u którego zarezerwowaliśmy usługę) wystawi mu fakturę vat, czy też obciąży go nota obciążeniową?

Zagadnieniem tym zajmował się ETS wskazując w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑277/05, że kwoty zapłacone tytułem zadatku w ramach umów dotyczących świadczenia usług hotelarskich podlegających podatkowi VAT, w przypadku, gdy klient skorzysta z uprawnienia do odwołania rezerwacji, a kwoty te są zatrzymywane przez przedsiębiorstwo hotelarskie, należy uznać za odszkodowanie ryczałtowe płacone w celu naprawienia szkody poniesionej w następstwie niewykonania umowy przez klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą, które jako takie nie podlega opodatkowaniu.

W istocie, w opinii Trybunału zapłata zadatku przez klienta i zobowiązanie przedsiębiorstwa hotelarskiego do powstrzymania się od zawarcia umowy z osobą trzecią, która uniemożliwiałaby wykonanie zobowiązania zaciągniętego wobec klienta, również nie mogą zostać uznane za świadczenia wzajemne, ponieważ w tym przypadku obowiązek ten wynika bezpośrednio z umowy zakwaterowania, a nie z zapłaty zadatku. W ten sposób, gdy w wyniku rezerwacji przedsiębiorstwo hotelarskie świadczy uzgodnioną usługę, to w rzeczywistości wykonuje ono jedynie umowę zawartą ze swym klientem, zgodnie z zasadą dotrzymywania umów. W związku z tym przestrzeganie tego obowiązku nie może zostać zakwalifikowane jako świadczenie wzajemne wobec zapłaconego zadatku.

Przenosząc twierdzenia Trybunału na grunt polskiej ustawy stwierdzić należałoby więc, że w opisanej sytuacji nie dochodzi do świadczenia przez hotel na rzecz usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ani też do jakiegokolwiek zdarzenia wymienionego w przepisach ustawy o VAT (w szczególności w art. 5 tej ustawy). Jedynym prawidłowym posunięciem będzie wystawienie kontrahentowi noty obciążeniowej, która będzie miała charakter odszkodowawczy nie związany z usługą jaka miała zostać wykonana (stanowisko takie wyraził m.in. DIS w Warszawie w interpretacji nr IPPP1-443-1387/09-2/AS).